بلاگ, پزشکی, کلیه

چطور بیماری های کلیه تشخیص داده می شود ؟

دکتر کلیه بندرعباس

چطور بیماری های کلیه تشخیص داده می شود ؟

 چه تست هایی در ابتدا انجام می شوند؟

برای تشخیص بیماری های کلیه در ابتـدا شـرح حـال کاملـی از بیمـار گرفتـه می شـود. سـپس بیمـار معاینـه شـده و فشـارخون وی گرفتـه می شـود. در ادامـه تسـتهای لازم درخواسـت می شـوند. آزمایشهـای مفیـد شـامل آزمایـش خـون و ادرار و تصویربـرداری هسـتند.

۱ ) آزمایش ادرار

انجام آزمایشهای مختلف بر روی ادرار برای تشخیص بیماریهای مختلف کلیوی کمک کننده هستند.

  • بررسی ادراری معمولی

یک تست ساده، ارزان و بسیار کمک کننده است.  وجـود یافتـه در آنالیز ادرای به تشـخیص بیمـاری کلیوی کمک کننده اسـت اما طبیعی  بـودن این تسـت بیماری کلیـوی را رد نمی کند. وجـود پروتئیـن در آنالیـز ادراری ( پروتئینـوری ) در بیماریهـای مختلفـی دیـده شـده و  نبایـد نادیـده گرفتـه شـود. دفـع پروتئیـن در ادرار می تواند اولیـن و یا حتی تنها نشـانه بیمـاری کلیـوی و یـا حتـی قلبی باشـد.

به عنـوان مثال اولیـن علامت درگیـری کلیوی در مبتلایـان بـه دیابت دفـع پروتئین در ادرار اسـت. وجود چرک در ادرار به نفع ابتلا به عفونت ادراری است.  وجـود همزمـان خـون و پروتئین در ادرار نشـان دهنـده وجود التهاب در کلیـه بوده و در  بیماریهایـی مثـل گلومرولونفریت دیده می شـود.

  • میکروآلبومینوری  

میکروآلبومینـوری بـه معنی وجـود مقادیر اندک پروتئین در ادرار اسـت. اولین نشـانه های درگیـری کلیـوی در مبتالیـان بـه دیابـت را بـا این تسـت میتـوان تشـخیص داد. در این مرحلـه در صـورت تشـخیص درگیری کلیـوی بالقوه قابـل درمان و کنترل اسـت.

  • سایر تستهای ادراری

جمع آوری ادرار ۲۴ سـاعته برای بررسـی پروتئینـوری: در بیمارانی که آنالیز ادراری آنهـا نشـان دهنـده دفـع پروتئیـن اسـت جمـع آوری ادرار ۲۴ سـاعته بـرای تعیین میـزان پروتئیـن دفـع شـده جهـت تصمیـم گیـری بـرای اقدامـات بعـدی ضـروری اسـت. همچنیـن بـا اسـتفاده از ایـن تسـت می توان شـدت بیمـاری را تعییـن نمود.
کشـت ادرار: بـا اسـتفاده از ایـن آزمایش می تـوان درمبتلایان به عفونـت ادراری نوع  باکتـری و حساسـیت آنتـی بیوتیکـی آن را مشـخص نمود. بـرای انجام کشـت ادرار ۷۲-۴۸ سـاعت زمان لازم اسـت.

۲ -تست خون

آزمایشهای مختلفی را برروی خون برای رسیدن به تشخیص بایستی انجام داد.

  • کراتینین و اوره

سطح خونی کراتینین و اوره منعکس کننده عملکرد کلیوی است. این مواد به طور طبیعی در بدن تولید شده و از طریق ادرار دفع میشوند. زمانیکه عملکرد کلیوی دچار اختلال می شود سطح این مواد در خون افزایش می‌یابد.

سطح کراتینین به طور طبیعی در خون dl/4mg.1-9.0 و سطح اوره به طور طبیعی dl/40mg-20 می باشد. سطوح بالاتر این مقادیر می تواند ناشی از بیماری کلیوی باشد. از بین این دو مورد کراتینین ارتباط قوی تری با بیماری کلیوی دارد.

  • هموگلوبین

کلیه طبیعی در ساخت گلوبول های قرمز که حاوی هموگلوبین هستند شرکت می کند. اختلال در این امر منجر به کم خونی میشود. البته باید توجه داشت که کم خونی می تواند علل بسیار دیگری هم داشته باشد. بنابراین کم خونی یک یافته اختصاصی برای بیماری کلیوی نیست.

  • سایر تستهای خون

در بیماریهای مختلف کلیه تستهای متفاوتی مورد نیاز هستند، مثل قندخون، آلبومین سرم، کلسترول، الکترولیتهایی مثل سدیم، پتاسیم، کلراید، کلسیم، فسفر و…

۳ -تصویربرداری ها

  • سونوگرافی کلیه ها

سونوگرافی کلیه ها یک روش ساده، مفید، سریع و بدون خطر برای تشخیص برخی از بیماری های کلیه است. با این روش می توان اطلاعات ارزشمندی در مورد سایز کلیه ها، وجود و یا عدم وجود
کیست، سنگ و تومور به دست آورد. همینطور با سونوگرافی می توان انسداد مسیر ادراری را تشخیص داد. در مراحل پیشرفته بیماری کلیه ها کوچک می شوند.
اندازه گیری کراتینین سرم یک تست استاندارد برای غربالگریبیماری های کلیوی و نیز کنترل سیر آن است.

  • عکس ساده شکم

بـا ایـن روش می تـوان سـنگهای کلسـیمی سیسـتم ادراری را تشـخیص داد. در حالـت طبیعـی در عکـس سـاده شـکم هیچکـدام از سـاختارهای سیسـتم ادراری دیـده نمی شـوند.

  • اوروگرافی داخل وریدی

یـک عکـس رادیوگرافـی بـا اشـعه X اسـت. در ایـن روش ماده حاجـب در بـازوی بیمار بـه داخـل وریـد تزریـق می شـود. مـاده حاجـب وارد خـون شـده و از طریـق کلیه هـا به درون مجـرای ادراری ترشـح شـده، وارد مثانـه می شـود و از طریـق ادرار دفـع می شـود.
بـه دنبـال تزریـق و در فواصـل تعیین شـده از بیمـار عکس بـردای می شـود. از آنجایی که مـاده تزریـق شـده در عکـس رادیوگرافی دیده می شـود. با ایـن روش می تـوان به کمک عکس سـاده شـکم تمـام آناتومـی مجـاری ادراری را دید . از ایـن روش بـرای بررسـی سـنگ، انسـداد، تومـور و اختلالات سـاختمانی و عملکردی مجـاری ادراری اسـتفاده می شـود.

  • سایر تستهای رادیولوژیک

در شـرایط خـاص بـرای تشـخیص برخـی بیماریها ممکن اسـت به اسـتفاده از روشهـای دیگر تصویربـرداری مثـل CT اسـکن، آنژیوگرافـی عروق کلیوی و… نیاز باشـد.

۴ -سایر تستها

بیوپسـی کلیـه، سیستوسـکوپی و بررسـیهای اورودینامیـک روشهـای مخصوصـی هسـتند کهبـرای تشـخیص برخـی بیماریهـای کلیـوی از آنهـا در صـورت لزوم اسـتفاده می شـود.

دکتر کلیه بندرعباس